President Hassan Rouhani gives a televised speech in Tehran, Iran, on May 8. (Iranian Presidency Office via AP)
Global Opinions writer

وقتی هفته گذشته پرزیدنت ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده آمریکا توافق هسته ای با ایران را ترک میکند، گفت که توافق هسته ای را به خاطر مردم ایران ترک میکند.

یک بار دیگر ایرانی ها خود را در میان یک نظام خودکامه که کمترین ارزشی برای رفاه شان قائل نیست و رهبری آمریکا که مصمم است زندگی را برای آن ها سخت تر کند، گرفتار می بینند.

وقتی رژیم ایران با تشدید فشارهای خارجی روبرو می شود، طبق معمول، آن را با رفتار سرکوبگرانه و افزایش فشار بر مردم تلافی می کند. این رفتاری است که نظام های خودکامه از خود نشان می دهند و اکنون هم انتظار چنین رفتاری از حکومت ایران می رود.

خشم رژیم ایران از خروج ایالات متحده از مذاکرات هسته ای و یا اعمال تحریم های جدید علیه این کشور هرگز متوجه آمریکا نمی شود. حاکمان ایران نه تنها رفتار غیرمنطقی نمی کنند، بلکه به دنبال سر شاخ شدن با قدرت های بزرگتر از خود همچون آمریکا نیز نخواهند بود.

در عوض برای نشان قدرتشان به مردم، احتمالا محدودیت ها بر اینترنت را شدت می بخشند، امواج برنامه های ماهواره ای را مختل و شهروندان دو تابعیتی بیشتری را دستگیر خواهند کرد.

در چنین شرایطی، فضای سخت اقتصادی بدتر خواهد شد. در روزهای اخیر ارزش واحد پول ملی ایران، ریال، به طور بی سابقه ای به پایین ترین مقدار در مقابل دلار آمریکا سقوط کرد و احتمال می رود بیشتر هم سقوط کند و توان اقتصادی مردم هم محدودتر خواهد شد. ترس از بازگشت تحریم ها فقط به بدتر شدن این روند دامن خواهد زد.

رئیس جمهور ایران، حسن روحانی در سالهای اخیر رویکرد متفاوتی را پیشنهاد کرده است. توجه به خواست مردم برای برخورداری از چشم اندازی بهتر، ایجاد اصلاحات اقتصادی و ظاهرا گسترش آزادی های اجتماعی بیشتر برای مردم ایران از جمله برنامه های مطرح شده توسط روحانی است. اما او به دلایل مشخصی نتوانسته به برنامه خود جامه عمل بپوشاند.

واقعیت این است که روحانی و وزرای کابینه اش که اغلب تحصیل کرده غرب هستند، می دانند که حکومت بر ملتی تحصیل کرده و مرتبط با جهان خارج، آن هم در قرن بیست یکم، مستلزم بهبود بخشیدن شرایط زندگی شهروندان است. اما با گذشت بیش از چهار سال از دوران ریاست جمهوری روحانی، او همچنان در انجام این امر ناکام مانده است و شانس موفقیت او در شرایط فعلی بسیار کم است.

در چنین فضایی، روحانی با واکنش برخی مقامات تندروی حکومت ایران مواجه خواهد شد. ولی احتمالا در جهت پیشبرد برنامه خود گام برمی دارد و در این مسیر مطمئنا رقبای داخلی و قدرت های خارجی را مسئول رویدادهای بد پیشرو دانسته و سرزنش خواهد کرد.

شکی نیست که بسیاری از ایرانیان از حکومت مذهبی بیزارند. از سال ۸۸ تاکنون چندین بار شاهد بودیم که چطور میلیونها ایرانی با به خطرانداختن خود علیه حکومت اعتراض کرده اند. اما اقدام جدید ترامپ، دسترسی مردم ایران به اقتصاد جهانی و توان مسافرتی آنها را به دنیای آزاد محدود می کند. بنابراین، هیچ جای شگفتی نیست اگر مردم ایران این اقدام ترامپ را عمدتا اقدامی علیه خودشان برداشت کنند.

در چنین شرایطی، اکثریت مردم ایران ناگهان حامی رژیم نمی شوند. اما همان طور که من شاهد بودم، دور قبلی تحریم ها نشان داد که نیازها و آرزوهای مردم زیر فشار اقتصادی از تغییر فقط به بقا تقلیل می یابد. ایرانی ها برای کمک هایی در قالب یارانه نقدی چشم به سوی حاکمیت کشور خواهند داشت و حکومت نیز تا جایی که توان داشته باشد یارانه پرداخت خواهد کرد و این وضعیت فعلا ادامه می یابد.

ایران کشوری با منابع عظیم است. حتی زمانی که در سال های اخیر پیش از توافق هسته ای، تحریم ها باعث رکود صادرات ایران شد، کشور توانست به بقای خود ادامه دهد.

ترامپ وعده اعمال شدیدترین تحریم ها را علیه تهران داده است. تجربه قبلی اعمال این سیاست به تقسیم بسیار ناعادلانه ثروت در جامعه ایران انجامید. عناصر فرصت طلب رژیم جیب خود را با سود ناشی از واردات قاچاق پر کردند.

این وضعیتی است که ترامپ پدید آورده و مردم ایران پیشاپیش خود را برای تحمل آن آماده می کنند.